Không phải nhà máy lớn, không phải kho xăng dầu, cháy nổ thường bắt đầu từ chính căn bếp, ổ cắm điện, phòng làm việc quen thuộc hằng ngày. Chỉ một giây lơ là, một thói quen nhỏ tưởng chừng vô hại cũng có thể dẫn đến hậu quả không thể cứu vãn.
Thực tế cho thấy, phần lớn các vụ cháy nổ trong gia đình và nơi làm việc không phải do thiên tai, mà xuất phát từ sự chủ quan của con người. Hiểu rõ 10 nguyên nhân phổ biến gây cháy nổ dưới đây chính là bước đầu tiên giúp bạn bảo vệ an toàn cho bản thân, gia đình và cả tập thể.
I. Vì sao cần nhận diện sớm các nguyên nhân gây cháy nổ?
Cháy nổ hiếm khi xảy ra đột ngột. Trước đó, chúng thường có dấu hiệu cảnh báo và nguyên nhân tiềm ẩn kéo dài trong thời gian dài nhưng bị bỏ qua.
Việc nhận diện sớm nguyên nhân gây cháy nổ giúp:
Phòng tránh rủi ro ngay từ gốc
Giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản
Nâng cao ý thức an toàn trong sinh hoạt và lao động
Chủ động xử lý khi sự cố xảy ra
Quan trọng hơn, phòng cháy luôn hiệu quả và ít tốn kém hơn chữa cháy.
Cháy tại nhà
II. 10 nguyên nhân phổ biến gây cháy nổ trong gia đình và nơi làm việc
1. Chập điện, quá tải hệ thống điện
Đây là nguyên nhân gây cháy nổ phổ biến nhất hiện nay.
Các tình huống thường gặp:
Dây điện cũ, bong tróc lớp cách điện
Hệ thống điện xuống cấp nhưng không được thay thế
Cắm quá nhiều thiết bị vào cùng một ổ điện
Dây điện bị chuột cắn, gập gãy
Tại nơi làm việc, việc sử dụng máy móc công suất lớn trong hệ thống điện không phù hợp càng làm tăng nguy cơ cháy nổ.
2. Sử dụng thiết bị điện sai cách
Thiết bị điện mang lại tiện nghi nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu dùng không đúng cách:
Sạc điện thoại, laptop qua đêm
Không rút phích cắm khi không sử dụng
Dùng thiết bị điện kém chất lượng, không rõ nguồn gốc
Che phủ thiết bị sinh nhiệt như quạt sưởi, máy sấy
Chỉ một tia lửa điện nhỏ cũng có thể gây cháy lan trong không gian kín.
Cháy do chập điện
3. Rò rỉ gas trong sinh hoạt và sản xuất
Gas là chất dễ cháy nổ cao, đặc biệt nguy hiểm trong không gian kín:
Van gas hỏng, lỏng
Ống dẫn gas nứt, mục
Quên khóa gas sau khi sử dụng
Không kiểm tra mùi gas định kỳ
Nhiều vụ nổ lớn xảy ra chỉ vì bật công tắc điện khi gas đã rò rỉ trong phòng.
4. Đun nấu bất cẩn trong gia đình và bếp ăn tập thể
Nhà bếp là khu vực có nguy cơ cháy nổ cao nhất:
Quên tắt bếp khi ra ngoài
Để dầu mỡ quá nhiệt
Đặt khăn, giấy, nhựa gần bếp
Vừa nấu ăn vừa rời khỏi bếp
Tại bếp ăn tập thể, nhà hàng, chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể gây cháy lan rất nhanh.
5. Sử dụng lửa trần không kiểm soát
Lửa trần vẫn được sử dụng phổ biến trong đời sống:
Thắp hương, nến
Đốt vàng mã
Hút thuốc lá và vứt tàn thuốc bừa bãi
Đốt rác gần khu dân cư
Nhiều vụ cháy nhà xảy ra vào ban đêm do nến, hương chưa tắt hoàn toàn.
6. Trẻ em nghịch lửa, ổ điện
Trẻ em là đối tượng dễ gây cháy nổ nhưng thường bị bỏ qua:
Nghịch bật lửa, diêm
Chọc vật kim loại vào ổ điện
Bật bếp gas khi không có người lớn
Việc thiếu giám sát và không che chắn ổ điện là nguyên nhân khiến nhiều vụ cháy thương tâm xảy ra.
Trẻ nghịch ổ điện
7. Bảo quản chất dễ cháy không đúng cách
Xăng dầu, cồn, sơn, hóa chất… nếu bảo quản sai cách sẽ cực kỳ nguy hiểm:
Để trong nhà kín, không thông gió
Không có nhãn cảnh báo
Để gần nguồn nhiệt, nguồn điện
Đổ hóa chất vào chai lọ sinh hoạt
Đặc biệt tại nơi làm việc, kho chứa hàng hóa dễ cháy cần được quản lý nghiêm ngặt.
8. Thi công, sửa chữa không đảm bảo an toàn
Hoạt động hàn cắt, sửa chữa điện tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao:
Hàn cắt kim loại không có che chắn
Sửa điện tạm bợ, đấu nối tùy tiện
Không có bình chữa cháy tại chỗ
Nhiều vụ cháy lớn tại nhà xưởng, công trình xuất phát từ một tia lửa hàn.
9. Điều kiện thời tiết và yếu tố môi trường
Yếu tố khách quan cũng góp phần gây cháy nổ:
Nắng nóng kéo dài làm vật liệu dễ bắt lửa
Thời tiết khô hanh
Sét đánh vào nhà, kho xưởng
Dù không kiểm soát được thời tiết, nhưng có thể giảm thiểu rủi ro bằng các biện pháp phòng ngừa.
10. Thiếu kỹ năng và thiết bị phòng cháy chữa cháy
Nhiều gia đình và nơi làm việc:
Không có bình chữa cháy
Có nhưng không biết sử dụng
Không có lối thoát hiểm rõ ràng
Không được tập huấn kỹ năng PCCC
Khi cháy xảy ra, sự thiếu chuẩn bị này khiến hậu quả trở nên nghiêm trọng hơn rất nhiều.
Đào tạo kỹ năng pccc Safedu Hưng Yên
III. Những khu vực có nguy cơ cháy nổ cao nhất
Bạn cần đặc biệt lưu ý các khu vực sau:
Nhà bếp
Phòng điện, phòng máy
Kho chứa hàng
Khu vực để xe
Phòng trọ, nhà ống, chung cư
Những nơi này cần được kiểm tra an toàn thường xuyên.
IV. Cách phòng tránh cháy nổ hiệu quả trong gia đình và nơi làm việc
Để giảm thiểu nguy cơ cháy nổ:
Kiểm tra hệ thống điện, gas định kỳ
Thay đổi thói quen sinh hoạt thiếu an toàn
Trang bị bình chữa cháy phù hợp
Lắp đặt thiết bị báo khói, ngắt điện tự động
Tổ chức tập huấn kỹ năng PCCC
Phòng cháy không khó, quan trọng là có làm hay không.
Trang bị bình cứu hỏa nơi làm việc
V. Cần làm gì khi phát hiện nguy cơ cháy nổ?
Khi phát hiện nguy cơ:
Ngắt ngay nguồn điện, nguồn gas
Báo cho người xung quanh
Xử lý ban đầu nếu trong khả năng
Gọi 114 – Cảnh sát PCCC khi cần thiết
Không chủ quan, không tự xử lý khi vượt quá khả năng.
VI. Kết luận
Cháy nổ không phải là tai nạn ngẫu nhiên. Phần lớn chúng xuất phát từ những thói quen nhỏ, sự chủ quan kéo dài. Nhận diện sớm 10 nguyên nhân phổ biến gây cháy nổ chính là cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất để bảo vệ an toàn cho bản thân và những người xung quanh.
CTCP Viện Khoa Học Giáo Dục An Toàn Việt Nam CN Hưng Yên là đơn vị đầu tiên ký kết thỏa thuận hợp tác với Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai chương trình phòng chống tai nạn thương tích trẻ em từ cấp mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Safedu Hưng Yên có nhiều năm kinh nghiệm trong việc giảng dạy, huấn luyện thực hành phòng chống tai nạn thương tích trẻ em nhằm phóng tránh mọi nguy hiểm có thể xảy ra hàng ngày như tai nan đuối nước, bắt cóc, xâm hại tình dục, bạo lực học đường, tai nạn giao thông, tai nạn điện, hỏa hoạn, phòng chống ngộ độc, phòng chống động vật tấn công, phòng chống mà túy và các chất gây nghiện, sơ cấp cứu đúng cách.
