Giáo dục tri thức là quan trọng, nhưng giáo dục kỹ năng an toàn mới là “lá chắn” bảo vệ học sinh trước thế giới đầy biến động. Hãy cùng khám phá 12 kỹ năng an toàn cần thiết mà mỗi học sinh đều nên được trang bị để sống tự tin, bản lĩnh và an toàn hơn mỗi ngày.

I. 12 Kỹ năng an toàn cần thiết mọi học sinh phải biết

1. Kỹ năng an toàn giới tính và sức khỏe sinh sản

Trong thời đại số, khi học sinh tiếp xúc sớm với thông tin đa chiều, việc giáo dục an toàn giới tính trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Các em cần được dạy:

Nhận biết ranh giới cơ thể, hiểu rằng có những vùng “riêng tư” không ai được phép chạm vào.

Học cách nói “KHÔNG” mạnh mẽ với những hành vi xâm hại hoặc lời nói gợi dục.

Biết tìm kiếm sự giúp đỡ từ cha mẹ, thầy cô hoặc đường dây nóng khi gặp nguy hiểm.

Một đứa trẻ hiểu về cơ thể mình chính là đứa trẻ biết bảo vệ bản thân.

2. Kỹ năng an toàn trên không gian mạng

Mạng xã hội là thế giới mở, nhưng cũng đầy cạm bẫy. Nhiều học sinh vô tình chia sẻ thông tin cá nhân, bị dụ dỗ, hoặc bị bắt nạt trực tuyến.

Cần trang bị cho học sinh:

Không chia sẻ thông tin cá nhân như địa chỉ, trường học, số điện thoại.

Nhận diện tài khoản giả mạo, kẻ xấu dụ dỗ, gạ gẫm.

Khi bị quấy rối hoặc phát tán hình ảnh, phải lưu lại bằng chứng và báo cho người lớn ngay.

Sử dụng mạng an toàn không chỉ là kỹ năng – mà là trách nhiệm với chính mình trong thời đại số.

3. Kỹ năng xử lý khi bị hóc, sặc dị vật

Những tai nạn nhỏ có thể gây hậu quả lớn nếu không biết cách xử lý.
Trẻ cần học cách:

Nhận biết dấu hiệu hóc, sặc: khó thở, mặt tím tái, ho không ra hơi.

Thực hiện sơ cứu đúng cách: vỗ lưng 5 lần, ấn ngực 5 lần luân phiên, gọi người lớn giúp đỡ.

Tuyệt đối không cố nuốt thêm nước hoặc thức ăn, vì có thể khiến dị vật lọt sâu hơn.

Một phút bình tĩnh – có thể cứu cả sinh mạng.

4. Kỹ năng phòng chống tai nạn giao thông

Tai nạn giao thông là nỗi ám ảnh thường trực. Hàng năm, hàng nghìn học sinh gặp nạn chỉ vì chủ quan hoặc thiếu kỹ năng cơ bản.

Các em cần ghi nhớ:

Đi đúng phần đường, đội mũ bảo hiểm đúng cách.

Không vừa đi vừa nghe điện thoại, đùa nghịch khi sang đường.

Nhận biết tín hiệu đèn giao thông và biển báo nguy hiểm.

Học cách tôn trọng luật giao thông – chính là tôn trọng mạng sống của mình và người khác.

5. Kỹ năng phòng chống và xử lý tai nạn điện

Điện – người bạn quen thuộc, nhưng cũng là “kẻ thù nguy hiểm” nếu bất cẩn.

Học sinh nên được dạy:

Không chạm vào ổ điện, dây điện trần hoặc tay ướt.

Khi thấy người bị điện giật, không chạm trực tiếp, mà phải ngắt cầu dao trước khi cứu giúp.

Biết phân biệt thiết bị điện an toàn – nguy hiểm và cách sử dụng đúng cách.

Một kiến thức nhỏ – có thể ngăn chặn những mất mát lớn.

6. Kỹ năng phòng chống ma túy, thuốc lá điện tử và các chất gây nghiện

Những “chiếc bẫy ngọt ngào” đang ngày càng len lỏi trong học đường. Ma túy, thuốc lá điện tử, đồ uống có cồn… có thể bắt đầu bằng sự tò mò nhỏ, nhưng kết thúc bằng bi kịch lớn.

Học sinh cần hiểu:

Ma túy không phải là “thử một lần cho biết” – mà là cánh cửa mở ra vực sâu.

Cách từ chối khéo léo khi bị rủ rê: “Tớ không cần thứ đó để vui đâu!”

Tìm hiểu và chia sẻ tác hại thực tế của thuốc lá điện tử, chất kích thích để tự bảo vệ mình.

Biết từ chối đúng lúc – là bước đầu tiên của bản lĩnh.

7. Kỹ năng phòng chống động vật tấn công

Không ít học sinh bị chó cắn, rắn đốt, ong chích… chỉ vì thiếu hiểu biết.
Trẻ cần được hướng dẫn:

Không trêu chọc, ném đồ, hoặc đến gần động vật lạ.

Khi bị cắn hoặc đốt, rửa vết thương, tránh nặn máu, và đến cơ sở y tế ngay.

Ghi nhớ đặc điểm con vật gây thương tích để hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán.

Hiểu về động vật là cách tốt nhất để sống hòa hợp và an toàn cùng chúng.

8. Kỹ năng phòng, chống ngộ độc

Ngộ độc thực phẩm, hóa chất hay thuốc – đều có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Học sinh nên biết:

Không ăn đồ lạ, không uống nước có màu hoặc mùi bất thường.

Không tự ý uống thuốc khi chưa có người lớn cho phép.

Nếu nghi ngờ bị ngộ độc, ngừng ăn ngay, báo người lớn, và đến cơ sở y tế.

Cẩn thận từ những điều nhỏ – là chìa khóa để phòng tránh hiểm họa lớn.

9. Kỹ năng phòng bắt cóc và xâm hại trẻ em

Đây là kỹ năng cực kỳ quan trọng với mọi học sinh, đặc biệt là lứa tuổi tiểu học.
Trẻ cần được học:

Không đi theo người lạ, dù họ nói quen cha mẹ.

Không nhận quà, tiền, đồ ăn từ người không quen biết.

Khi bị theo dõi hoặc nắm tay kéo đi – phải hét to, cầu cứu và chạy về nơi đông người.

Ghi nhớ số điện thoại cha mẹ, công an, đường dây nóng bảo vệ trẻ em 111.

Một đứa trẻ được dạy cách phòng bắt cóc là một đứa trẻ an toàn hơn mỗi ngày.

10. Kỹ năng phòng chống hỏa hoạn và thoát hiểm trong đám cháy

Cháy nổ có thể xảy ra ở nhà, ở trường, ở bất cứ đâu.
Học sinh cần nắm rõ:

Không chơi với bật lửa, nến, bếp gas.

Khi cháy, không trốn trong phòng kín, mà chạy cúi thấp người, dùng khăn ướt che mũi để tránh ngạt khói.

Tìm lối thoát gần nhất, gọi cứu hỏa 114 và báo cho người lớn.

Giữ bình tĩnh – hành động đúng – chính là chìa khóa để thoát hiểm an toàn.

11. Kỹ năng sơ cấp cứu ban đầu

Mọi học sinh đều nên biết sơ cứu cơ bản, bởi đôi khi, một hành động nhỏ có thể cứu sống người khác.

Học cách cầm máu, băng vết thương, xử lý bỏng nhẹ, gãy tay chân.

Biết gọi cấp cứu 115 và cung cấp thông tin rõ ràng về tình huống.

Không tự ý di chuyển nạn nhân nếu chưa nắm được kỹ thuật.

Đây là kỹ năng của người có trách nhiệm, giúp học sinh trưởng thành hơn trong hành động và tư duy.

12. Kỹ năng phòng, tránh và xử lý tình huống ngạt nước, đuối nước

Đuối nước là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở trẻ em Việt Nam – và 90% trường hợp xảy ra do thiếu kỹ năng.

Học sinh cần:

Không tắm, chơi ở ao, hồ, sông suối khi không có người lớn.

Học bơi và kỹ năng tự nổi cơ bản.

Khi thấy bạn đuối nước – không nhảy xuống cứu ngay, mà hô hoán, ném vật nổi, tìm người giúp.

Một chút kiến thức – có thể giữ lại cả một cuộc đời.

II. Tầm quan trọng của việc rèn luyện kỹ năng an toàn cho học sinh

Rèn luyện kỹ năng an toàn không chỉ giúp học sinh biết cách phòng tránh nguy hiểm, mà còn:

Tăng khả năng tự lập, tư duy phản xạ nhanh.

Giảm thiểu rủi ro và tai nạn thương tích.

Xây dựng sự tự tin, bản lĩnh, trách nhiệm với bản thân và người khác.

Đây không chỉ là “môn học phụ”, mà là bài học sống còn giúp trẻ em bước vào đời với tâm thế vững vàng.

III. Kết luận

Học sinh hôm nay chính là tương lai đất nước. Và một tương lai an toàn chỉ bắt đầu khi các em biết bảo vệ chính mình. 12 kỹ năng an toàn không phải là kiến thức xa vời mà là hành trang thiết thực, giúp học sinh trưởng thành hơn mỗi ngày. Hãy cùng nhau gia đình, nhà trường và toàn xã hội trao cho trẻ em không chỉ tri thức, mà cả kỹ năng để sống an toàn và hạnh phúc.

CTCP Viện Khoa Học Giáo Dục An Toàn Việt Nam CN Hưng Yên là đơn vị đầu tiên ký kết thỏa thuận hợp tác với Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai chương trình phòng chống tai nạn thương tích trẻ em từ cấp mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.

Safedu Hưng Yên có nhiều năm kinh nghiệm trong việc giảng dạy, huấn luyện thực hành phòng chống tai nạn thương tích trẻ em nhằm phóng tránh mọi nguy hiểm có thể xảy ra hàng ngày như tai nan đuối nước, bắt cóc, xâm hại tình dục, bạo lực học đường, tai nạn giao thông, tai nạn điện, hỏa hoạn, phòng chống ngộ độc, phòng chống động vật tấn công, phòng chống mà túy và các chất gây nghiện, sơ cấp cứu đúng cách.