Trong tự nhiên, con người không phải lúc nào cũng là “kẻ thống trị”. Mỗi năm, hàng nghìn ca tai nạn liên quan đến động vật được ghi nhận, từ những vụ chó cắn trong khu dân cư cho đến các cuộc chạm trán nguy hiểm với rắn, côn trùng độc hay sinh vật biển. Điều đáng nói là phần lớn các vụ tấn công có thể phòng tránh, nếu con người hiểu rõ hành vi của động vật và biết cách nhận diện dấu hiệu nguy hiểm sớm.
I. Vì sao con người vẫn bị động vật tấn công?
Động vật hiếm khi tấn công con người một cách vô cớ. Phần lớn các vụ việc xuất phát từ bản năng sinh tồn hoặc sự xâm phạm không chủ ý của con người.
Thứ nhất, động vật tấn công để tự vệ. Khi cảm thấy bị đe dọa, bị dồn ép hoặc bảo vệ lãnh thổ, con non, chúng có xu hướng phản ứng mạnh để loại bỏ nguy cơ.
Thứ hai, sự xâm lấn môi trường sống của con người khiến ranh giới an toàn ngày càng bị thu hẹp. Nhà ở gần rừng, khu du lịch sinh thái, khai thác tài nguyên hoặc thay đổi môi trường tự nhiên khiến con người và động vật dễ chạm mặt hơn.
Thứ ba, thiếu kiến thức nhận biết nguy hiểm là nguyên nhân phổ biến. Nhiều người không hiểu ngôn ngữ cơ thể của động vật, vô tình có hành động kích động mà không hề hay biết.
Cuối cùng, những hiểu lầm phổ biến như “động vật quen người sẽ hiền”, “con vật nhỏ thì không nguy hiểm” khiến nhiều người chủ quan và trả giá bằng thương tích nghiêm trọng.
Động vật hoang dã nơi dân cư
II. Các loài động vật thường tấn công con người trên cạn
1. Chó dữ và chó thả rông
Chó là loài động vật gần gũi với con người nhất, nhưng cũng là nguyên nhân gây ra nhiều vụ tấn công nhất, đặc biệt trong khu dân cư.
Vì sao chó tấn công người?
Bị kích động hoặc hoảng sợ
Bảo vệ lãnh thổ, thức ăn hoặc chủ
Bị trêu chọc, đánh đập
Mất kiểm soát do không được huấn luyện
Dấu hiệu chó sắp tấn công:
Gầm gừ, nhe răng
Dựng lông gáy
Ánh mắt dữ, cố định mục tiêu
Cơ thể căng cứng, sẵn sàng lao tới
Ngoài nguy cơ chấn thương, chó cắn còn tiềm ẩn rủi ro lây truyền bệnh dại – căn bệnh có tỷ lệ tử vong gần như 100% nếu không xử lý kịp thời.
2. Rắn độc
Rắn là nỗi sợ của nhiều người, đặc biệt ở khu vực nông thôn, rừng núi hoặc vùng ven đô.
Khi nào rắn dễ tấn công người?
Bị giẫm phải hoặc bất ngờ chạm mặt
Bị dồn vào góc hẹp
Trong mùa sinh sản hoặc khi bảo vệ trứng
Dấu hiệu nhận biết rắn nguy hiểm:
Tư thế cuộn mình, đầu nâng cao
Phát ra tiếng phì phì
Không bỏ chạy khi phát hiện con người
Rắn hiếm khi chủ động tấn công nếu không bị đe dọa. Tuy nhiên, nọc độc của một số loài có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.
3. Khỉ, lợn rừng và động vật hoang dã khác
Tại các khu du lịch sinh thái, rừng núi hoặc vùng giáp ranh, con người ngày càng dễ gặp động vật hoang dã.
Khỉ có thể tấn công khi:
Bị giành thức ăn
Bị nhìn chằm chằm hoặc trêu chọc
Bảo vệ đàn
Lợn rừng và các loài thú lớn thường tấn công khi bị bất ngờ hoặc bảo vệ con non. Những cuộc chạm trán này tiềm ẩn nguy cơ chấn thương nghiêm trọng do kích thước và sức mạnh của chúng.
III. Côn trùng và động vật nhỏ nhưng nguy hiểm không ngờ
Không cần kích thước lớn, nhiều loài côn trùng vẫn có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.
Các loài thường gặp:
Ong, ong vò vẽ
Kiến lửa
Bọ cạp, nhện độc
Nguy cơ tiềm ẩn:
Nọc độc gây đau, hoại tử
Dị ứng nghiêm trọng
Sốc phản vệ dẫn đến tử vong nếu không cấp cứu kịp thời
Nhiều trường hợp tai nạn xảy ra ngay trong khu dân cư, khiến người dân chủ quan và không kịp xử lý.
Chó tấn công con người
IV. Cách nhận biết động vật đang trong trạng thái nguy hiểm
Nhận diện sớm là chìa khóa để tránh tai nạn.
1. Dấu hiệu chung cần lưu ý
Ánh mắt tập trung, dữ tợn
Tư thế phòng thủ hoặc chuẩn bị tấn công
Phát ra âm thanh cảnh báo
Không bỏ chạy khi gặp con người
2. Những hành vi cần tránh tuyệt đối
Trêu chọc, khiêu khích
Nhìn chằm chằm
Tiếp cận con non
Chạy loạn hoặc la hét
Khi nhận thấy các dấu hiệu trên, việc rời khỏi khu vực một cách bình tĩnh là lựa chọn an toàn nhất.
V. Cách phòng tránh và bảo vệ bản thân khi gặp động vật nguy hiểm
Phòng tránh luôn hiệu quả hơn xử lý hậu quả.
Nguyên tắc an toàn chung:
Giữ khoảng cách an toàn
Không tiếp cận hoặc cho động vật ăn
Tuân thủ cảnh báo tại khu du lịch, rừng, biển
Trang bị kiến thức và kỹ năng sinh tồn cơ bản
Trong khu dân cư:
Không trêu chọc chó, mèo lạ
Báo cơ quan chức năng khi phát hiện động vật nguy hiểm
Quản lý vật nuôi đúng cách
Chó thả rông nơi dân cư
VI. Khi bị động vật tấn công cần làm gì?
Khi tai nạn xảy ra, xử lý đúng cách giúp giảm nguy cơ biến chứng.
Giữ bình tĩnh, nhanh chóng rời khỏi khu vực nguy hiểm
Sơ cứu vết thương theo hướng dẫn y tế
Không chủ quan với vết cắn, vết đốt
Đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt
Đặc biệt, các vết cắn có nguy cơ nhiễm độc hoặc lây bệnh cần được theo dõi và xử lý chuyên môn.
VII. Kết luận
Thiên nhiên luôn tiềm ẩn những rủi ro khó lường, nhưng phần lớn tai nạn do động vật tấn công không phải là điều không thể phòng tránh. Hiểu đúng hành vi động vật, nhận diện dấu hiệu nguy hiểm và trang bị kỹ năng an toàn là cách hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân và những người xung quanh.
CTCP Viện Khoa Học Giáo Dục An Toàn Việt Nam CN Hưng Yên là đơn vị đầu tiên ký kết thỏa thuận hợp tác với Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai chương trình phòng chống tai nạn thương tích trẻ em từ cấp mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Safedu Hưng Yên có nhiều năm kinh nghiệm trong việc giảng dạy, huấn luyện thực hành phòng chống tai nạn thương tích trẻ em nhằm phóng tránh mọi nguy hiểm có thể xảy ra hàng ngày như tai nan đuối nước, bắt cóc, xâm hại tình dục, bạo lực học đường, tai nạn giao thông, tai nạn điện, hỏa hoạn, phòng chống ngộ độc, phòng chống động vật tấn công, phòng chống mà túy và các chất gây nghiện, sơ cấp cứu đúng cách.
