Trong những tình huống tai nạn hay sự cố bất ngờ, vài phút đầu tiên có thể quyết định ranh giới giữa sự sống và cái chết. Trước khi nhân viên y tế chuyên nghiệp có mặt, sơ cấp cứu ban đầu chính là “cầu nối sinh tử” giúp duy trì sự sống, hạn chế tổn thương và mở ra cơ hội hồi phục cho nạn nhân. Hiểu đúng về sơ cấp cứu ban đầu không chỉ là kiến thức y tế, mà còn là kỹ năng sống thiết yếu mà mỗi người cần trang bị.
I. Sơ cấp cứu ban đầu
Tai nạn có thể xảy ra ở bất kỳ đâu: trên đường đi làm, trong trường học, tại gia đình hay nơi làm việc. Chỉ một khoảnh khắc bất cẩn cũng có thể dẫn đến những tình huống khẩn cấp như chảy máu nhiều, ngưng thở, hóc dị vật, điện giật hay đuối nước.
Thực tế cho thấy, phần lớn nạn nhân không tử vong ngay tại thời điểm xảy ra tai nạn mà do không được sơ cứu kịp thời hoặc sơ cứu sai cách. Trong khi đó, lực lượng y tế chuyên nghiệp không thể có mặt ngay lập tức ở mọi nơi. Khoảng thời gian chờ đợi này chính là “thời gian vàng” mà sơ cấp cứu ban đầu đóng vai trò quyết định.
Sơ cấp cứu ban đầu không đòi hỏi người thực hiện phải là bác sĩ hay nhân viên y tế. Chỉ cần có kiến thức đúng, bình tĩnh và thực hiện đúng nguyên tắc, bất kỳ ai cũng có thể trở thành người cứu mạng trong những khoảnh khắc sinh tử.
Khóa học sơ cấp cứu ban đầu Safedu Hưng Yên
II. Sơ cấp cứu ban đầu là gì?
1. Khái niệm sơ cấp cứu ban đầu
Sơ cấp cứu ban đầu là những biện pháp chăm sóc khẩn cấp đầu tiên được thực hiện ngay tại hiện trường khi xảy ra tai nạn, chấn thương hoặc tình huống nguy hiểm, nhằm:
Bảo vệ tính mạng nạn nhân
Ngăn ngừa tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn
Duy trì sự sống cho đến khi có sự hỗ trợ y tế chuyên sâu
2. Phân biệt sơ cấp cứu ban đầu và cấp cứu y tế
Nhiều người nhầm lẫn giữa sơ cấp cứu ban đầu và cấp cứu y tế. Trên thực tế:
Sơ cấp cứu ban đầu: do người xung quanh thực hiện, với các kỹ thuật cơ bản, không dùng thuốc chuyên sâu.
Cấp cứu y tế: do nhân viên y tế đảm nhiệm, có trang thiết bị và phương pháp điều trị chuyên môn.
Sơ cấp cứu ban đầu không thay thế cấp cứu y tế, nhưng lại là bước không thể thiếu để tăng khả năng sống sót cho nạn nhân.
3. Nguyên tắc cốt lõi của sơ cấp cứu ban đầu
Đảm bảo an toàn cho bản thân và nạn nhân
Đánh giá nhanh tình trạng nạn nhân
Thực hiện đúng kỹ thuật, không làm quá khả năng
Gọi hỗ trợ y tế càng sớm càng tốt
III. Vai trò quan trọng của sơ cấp cứu ban đầu trong cứu người khẩn cấp
1. Giữ nạn nhân sống sót trong thời gian vàng
Nhiều tình huống như ngưng thở, ngưng tim, mất máu nhiều có thể gây tử vong chỉ trong vài phút. Sơ cấp cứu ban đầu giúp:
Duy trì hô hấp
Cầm máu kịp thời
Giữ cho các chức năng sống không bị gián đoạn
2. Ngăn ngừa tổn thương nghiêm trọng và biến chứng
Việc xử lý đúng cách ngay từ đầu giúp hạn chế:
Nhiễm trùng vết thương
Tổn thương não do thiếu oxy
Tổn thương cột sống do di chuyển sai cách
3. Hỗ trợ hiệu quả cho quá trình điều trị sau này
Một nạn nhân được sơ cứu đúng cách sẽ có tiên lượng điều trị tốt hơn, giảm nguy cơ để lại di chứng và rút ngắn thời gian hồi phục.
Sơ cấp cứu ban đầu vì thế không chỉ cứu sống, mà còn bảo vệ chất lượng sống lâu dài cho nạn nhân.
Sơ cấp cứu ban đầu Safedu Hưng Yên
IV. Các tình huống cần thực hiện sơ cấp cứu ban đầu
1. Tai nạn giao thông, tai nạn sinh hoạt và lao động
Chảy máu nhiều
Gãy xương, chấn thương phần mềm
Chấn thương đầu, cột sống
2. Hóc dị vật, ngưng thở, ngưng tim
Trẻ em và người cao tuổi là nhóm nguy cơ cao
Cần xử lý ngay trong vài giây đến vài phút đầu tiên
3. Đuối nước
Hô hấp nhân tạo kịp thời
Giữ đường thở thông thoáng
4. Bỏng, điện giật
Ngắt nguồn nguy hiểm
Làm mát vùng bỏng đúng cách
5. Ngộ độc
Ngộ độc thực phẩm
Ngộ độc hóa chất, khí độc
Ngộ độc thuốc
Những tình huống trên đều yêu cầu sơ cấp cứu ban đầu đúng kỹ thuật trước khi chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế.
V. Những sai lầm phổ biến khi sơ cấp cứu ban đầu
1. Hoảng loạn, xử lý thiếu bình tĩnh
Sự hoảng sợ khiến người sơ cứu:
Làm sai thứ tự
Bỏ qua bước quan trọng
Gây tổn thương thêm cho nạn nhân
2. Áp dụng mẹo dân gian thiếu cơ sở khoa học
Nhiều cách truyền miệng như:
Đổ nước vào miệng người hóc dị vật
Đắp lá, bôi kem đánh răng lên vết bỏng
có thể gây hậu quả nghiêm trọng.
3. Di chuyển nạn nhân không cần thiết
Việc bế xốc, kéo lê nạn nhân khi chưa đánh giá tình trạng có thể làm nặng thêm chấn thương, đặc biệt là chấn thương cột sống.
4. Chậm gọi trợ giúp y tế
Sơ cấp cứu ban đầu không có nghĩa là tự xử lý toàn bộ. Gọi cấp cứu sớm là nguyên tắc bắt buộc trong mọi tình huống nghiêm trọng.
Gọi cấp cứu sau khi sơ cứu
VI. Kết luận
Sơ cấp cứu ban đầu không phải là kỹ năng chỉ dành cho nhân viên y tế, mà là kiến thức sống còn mà mỗi cá nhân trong xã hội hiện đại cần có. Trong những phút giây khẩn cấp, người có kiến thức sơ cấp cứu chính là người mang lại hy vọng sống cho nạn nhân.
CTCP Viện Khoa Học Giáo Dục An Toàn Việt Nam CN Hưng Yên là đơn vị đầu tiên ký kết thỏa thuận hợp tác với Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai chương trình phòng chống tai nạn thương tích trẻ em từ cấp mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Safedu Hưng Yên có nhiều năm kinh nghiệm trong việc giảng dạy, huấn luyện thực hành phòng chống tai nạn thương tích trẻ em nhằm phóng tránh mọi nguy hiểm có thể xảy ra hàng ngày như tai nan đuối nước, bắt cóc, xâm hại tình dục, bạo lực học đường, tai nạn giao thông, tai nạn điện, hỏa hoạn, phòng chống ngộ độc, phòng chống động vật tấn công, phòng chống mà túy và các chất gây nghiện, sơ cấp cứu đúng cách.
