Rời xa vòng tay cha mẹ để bắt đầu cuộc sống nội trú đó là bước ngoặt lớn trong hành trình trưởng thành của học sinh. Nhưng đi cùng sự tự lập là vô vàn thử thách về an toàn, sinh hoạt và ứng xử. Trang bị các kỹ năng an toàn không chỉ giúp các em tự bảo vệ mình mà còn là hành trang quý giá để sống bản lĩnh, vững vàng trong mọi tình huống.

I. Tại sao học sinh nội trú cần được trang bị kỹ năng an toàn?

Môi trường nội trú mang đến cho học sinh cơ hội tuyệt vời để rèn luyện tính tự lập, tinh thần kỷ luật và khả năng hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, xa gia đình cũng đồng nghĩa với việc các em phải tự chịu trách nhiệm cho bản thân — từ sinh hoạt, học tập đến ứng phó tình huống bất ngờ.

Trong đời sống nội trú, các rủi ro tiềm ẩn như cháy nổ, điện giật, ngộ độc, xung đột bạn bè, hay thậm chí là xâm hại, đều có thể xảy ra bất cứ lúc nào nếu các em thiếu hiểu biết và kỹ năng xử lý.

Khi được học và thực hành các kỹ năng an toàn, học sinh sẽ:

Biết cách tự bảo vệ bản thân và người xung quanh.

Nâng cao ý thức trách nhiệm trong sinh hoạt tập thể.

Góp phần xây dựng môi trường nội trú an toàn, văn minh và thân thiện.

II. Các bài học kỹ năng an toàn cần thiết cho học sinh nội trú

1. Kỹ năng phòng cháy, chữa cháy cơ bản

Trong khu nội trú, nơi tập trung đông học sinh và nhiều thiết bị điện, nguy cơ cháy nổ luôn hiện hữu.
Học sinh cần được hướng dẫn:

Nhận biết các nguồn gây cháy: bếp điện, ổ cắm, dây dẫn hở, bật lửa, nến…

Cách sử dụng bình chữa cháy, chăn dập lửa hoặc nước đúng cách.

Kỹ năng thoát hiểm an toàn khi xảy ra hỏa hoạn: cúi thấp người, che mũi miệng bằng khăn ướt, di chuyển theo hướng thoát hiểm đã được hướng dẫn.

Thực hành định kỳ kỹ năng PCCC không chỉ giúp học sinh phản xạ nhanh mà còn giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản khi tình huống thật xảy ra.

2. Kỹ năng an toàn điện và thiết bị sinh hoạt

Rất nhiều vụ tai nạn trong ký túc xá bắt nguồn từ việc sử dụng điện sai cách. Vì vậy, học sinh cần ghi nhớ:

Không tự ý sửa chữa ổ điện, dây dẫn, quạt, bếp điện khi không có chuyên môn.

Chỉ sử dụng thiết bị đạt chuẩn, tránh dùng đồ rẻ, trôi nổi, dễ chập cháy.

Rút phích cắm sau khi sử dụng, không sạc điện thoại qua đêm hoặc đặt gần vật dễ cháy.

Báo ngay cho giáo viên quản sinh hoặc bảo trì khi phát hiện sự cố điện.

Những thói quen nhỏ này là lá chắn an toàn bảo vệ bản thân và bạn bè trong môi trường nội trú.

3. Kỹ năng an toàn trong sinh hoạt hằng ngày

Học sinh nội trú phải tự lo cho bữa ăn, giấc ngủ và sức khỏe cá nhân. Do đó, các em cần:

Ăn uống hợp vệ sinh, chọn thực phẩm sạch, tránh đồ ăn vặt không rõ nguồn gốc.

Giữ gìn vệ sinh cá nhân: rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, thay quần áo thường xuyên.

Biết xử lý vết thương nhẹ, sốt, cảm cúm hoặc tìm đến phòng y tế khi cần thiết.

Không nên tự ý dùng thuốc khi chưa có hướng dẫn của thầy cô hoặc nhân viên y tế.

Khi các em biết chăm sóc bản thân tốt, sức khỏe ổn định sẽ giúp quá trình học tập và sinh hoạt diễn ra suôn sẻ hơn.

4. Kỹ năng an toàn trong giao tiếp và phòng tránh xâm hại

Một trong những vấn đề đáng lo ngại trong môi trường nội trú là bạo lực học đường và xâm hại tinh thần – thể chất.
Học sinh cần được dạy:

Nhận biết ranh giới an toàn trong giao tiếp: tôn trọng bản thân và người khác.

Không giữ im lặng khi bị đe dọa, bắt nạt, quấy rối. Hãy chia sẻ ngay với thầy cô, bạn thân hoặc gọi đường dây nóng 111 để được hỗ trợ.

Từ chối dứt khoát các hành vi không lành mạnh, dù đến từ bạn bè hay người lạ.

Giáo dục kỹ năng này giúp học sinh xây dựng lòng tự trọng, biết bảo vệ mình và sống tích cực trong cộng đồng.

5. Kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn

Dù sống trong môi trường nội trú, học sinh vẫn tiếp xúc thường xuyên với mạng xã hội. Nếu không có nhận thức đúng, các em dễ bị lừa đảo, bắt nạt online hoặc lan truyền thông tin sai lệch.
Cần trang bị cho học sinh:

Không chia sẻ thông tin cá nhân, hình ảnh nhạy cảm lên mạng.

Kiểm chứng nguồn tin trước khi chia sẻ.

Không tham gia các thử thách nguy hiểm, nhóm chat độc hại.

Giữ thái độ văn minh, tôn trọng người khác trong bình luận và tương tác.

Biết dùng mạng xã hội đúng cách sẽ giúp các em khai thác công nghệ tích cực thay vì bị công nghệ chi phối.

6. Kỹ năng ứng phó khi khẩn cấp

Trong mọi tình huống nguy cấp, bình tĩnh là chìa khóa của an toàn.
Học sinh nên được hướng dẫn:

Ghi nhớ các số điện thoại khẩn cấp:

Cứu hỏa: 114

Cấp cứu: 115

Tổng đài bảo vệ trẻ em: 111

Kỹ năng sơ cứu cơ bản: xử lý bỏng, điện giật, ngạt khói, cầm máu vết thương nhỏ.

Khi gặp tình huống nguy hiểm, hãy bình tĩnh, gọi người lớn giúp đỡ, không hoảng loạn hoặc tự ý hành động mạo hiểm.

Những phản xạ này giúp học sinh chủ động hơn, tránh hoang mang khi đối mặt sự cố bất ngờ.

III. Vai trò của nhà trường và phụ huynh trong giáo dục kỹ năng an toàn

Giáo dục kỹ năng an toàn không chỉ là nhiệm vụ của học sinh mà là trách nhiệm chung của nhà trường và phụ huynh.

Nhà trường cần:

Tổ chức các buổi tập huấn, mô phỏng tình huống thực tế để học sinh được trải nghiệm.

Xây dựng quy định an toàn nội trú rõ ràng, dễ hiểu, phù hợp với từng độ tuổi.

Phối hợp với công an, y tế, phòng cháy chữa cháy để đưa kiến thức thực tiễn vào trường học.

Phụ huynh cần:

Dành thời gian trò chuyện, chia sẻ tình huống an toàn với con trước khi nhập học.

Theo dõi tâm lý con qua điện thoại hoặc thăm gặp định kỳ.

Hướng dẫn con giữ bình tĩnh, tự tin và biết nói “không” khi đối diện rủi ro.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường – phụ huynh – học sinh chính là nền tảng vững chắc để xây dựng môi trường nội trú an toàn, lành mạnh.

IV. Kết luận

An toàn không chỉ là bài học đó là kỹ năng sống còn giúp học sinh nội trú trưởng thành một cách toàn diện. Từ việc học cách phòng cháy, tự chăm sóc sức khỏe, ứng xử đúng mực đến sử dụng mạng xã hội thông minh, mỗi kỹ năng đều góp phần hình thành ý thức tự lập và bản lĩnh vững vàng cho học sinh.

Trong hành trình ấy, sự đồng hành của nhà trường và phụ huynh là yếu tố không thể thiếu, giúp các em không chỉ học giỏi mà còn biết sống an toàn – sống tử tế – sống hạnh phúc trong ngôi nhà nội trú của mình.

CTCP Viện Khoa Học Giáo Dục An Toàn Việt Nam CN Hưng Yên là đơn vị đầu tiên ký kết thỏa thuận hợp tác với Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai chương trình phòng chống tai nạn thương tích trẻ em từ cấp mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.

Safedu Hưng Yên có nhiều năm kinh nghiệm trong việc giảng dạy, huấn luyện thực hành phòng chống tai nạn thương tích trẻ em nhằm phóng tránh mọi nguy hiểm có thể xảy ra hàng ngày như tai nan đuối nước, bắt cóc, xâm hại tình dục, bạo lực học đường, tai nạn giao thông, tai nạn điện, hỏa hoạn, phòng chống ngộ độc, phòng chống động vật tấn công, phòng chống mà túy và các chất gây nghiện, sơ cấp cứu đúng cách.