Thực phẩm bẩn, thực phẩm kém chất lượng đang trở thành nỗi lo thường trực của nhiều gia đình. Không chỉ dừng lại ở khâu lựa chọn, việc bảo quản sai cách cũng có thể khiến thực phẩm nhanh hỏng, mất chất và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc. Trên thực tế, an toàn thực phẩm không phải điều gì quá phức tạp nếu bạn nắm vững những nguyên tắc cơ bản. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn cách chọn và bảo quản thực phẩm tươi an toàn, giúp bạn bảo vệ sức khỏe gia đình ngay từ gian bếp mỗi ngày.
I. Vì sao cần chọn và bảo quản thực phẩm tươi an toàn?
1. Thực phẩm bẩn – mối nguy tiềm ẩn mỗi ngày
Thực phẩm là nguồn cung cấp dinh dưỡng thiết yếu cho cơ thể, nhưng cũng có thể trở thành “nguồn bệnh” nếu không đảm bảo an toàn. Thực phẩm bẩn có thể chứa:
Vi khuẩn, virus gây bệnh
Hóa chất bảo quản, thuốc trừ sâu
Chất kích thích tăng trưởng
Hậu quả của việc sử dụng thực phẩm không an toàn không chỉ là ngộ độc cấp tính, mà còn ảnh hưởng lâu dài đến:
Hệ tiêu hóa
Gan, thận
Sự phát triển của trẻ em
Thực phẩm không an toàn
2. Bảo quản sai còn nguy hiểm hơn chọn sai
Nhiều người cho rằng chỉ cần mua thực phẩm tươi là đủ, nhưng thực tế:
Bảo quản sai nhiệt độ khiến vi khuẩn phát triển nhanh
Thực phẩm nhiễm chéo giữa sống – chín
Mất chất dinh dưỡng do để quá lâu hoặc hâm nóng nhiều lần
II. Cách chọn thực phẩm tươi an toàn theo từng nhóm
1. Cách chọn rau, củ, quả tươi an toàn
Khi chọn rau củ quả, nên ưu tiên:
Rau có màu sắc tự nhiên, không quá xanh bóng
Lá nguyên vẹn, không dập nát
Không có mùi lạ
Dấu hiệu cần tránh:
Rau héo nhưng thân lại cứng bất thường
Củ quả quá to, bóng loáng
Có vết thâm, chảy nước
2. Cách chọn thịt tươi an toàn
a. Thịt tươi đảm bảo an toàn thường có
Màu sắc tự nhiên (thịt heo hồng nhạt, thịt bò đỏ sẫm)
Bề mặt khô ráo, không nhớt
Có độ đàn hồi khi ấn tay
Thực phẩm qua hóa chất
b. Không nên mua khi
Thịt có mùi lạ, ôi thiu
Màu tái xám hoặc quá đỏ
Chảy dịch bất thường
c. Đối với thịt đông lạnh, cần
Bao bì nguyên vẹn
Không có đá dăm nhiều (dấu hiệu rã đông – cấp đông lại)
3. Cách chọn cá và hải sản tươi sống
Với cá tươi:
Mắt trong, không đục
Mang đỏ hồng, không nhớt
Thân cá săn chắc
Với tôm, mực, hải sản:
Tôm vỏ trong, không nhớt
Mực có thân trắng trong, mùi tự nhiên
Tránh hải sản có mùi khai hoặc màu sắc bất thường
Hải sản được bơm hóa chất
4. Cách chọn trứng và thực phẩm từ trứng
Trứng tươi thường:
Vỏ nhám, không bóng
Không nứt vỡ
Khi lắc không nghe tiếng động
Tránh mua trứng:
Vỏ quá bóng
Có mùi lạ
Có đốm mốc
5. Cách chọn thực phẩm chế biến sẵn
Khi mua thực phẩm đóng gói:
Đọc kỹ nhãn mác
Kiểm tra hạn sử dụng
Ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng
Không mua:
Bao bì phồng rộp
Nhãn mác mờ, thiếu thông tin
Giá rẻ bất thường
Lựa chọn thực phẩm chế biến sẵn
III. Nguyên tắc bảo quản và cách bảo quản thực phẩm tươi an toàn trong gia đình
1. Nguyên tắc chung khi bảo quản thực phẩm
Phân loại thực phẩm sống – chín
Sử dụng hộp đựng sạch, kín
Không để thực phẩm quá thời gian khuyến nghị
Vệ sinh tủ lạnh định kỳ
2. Cách bảo quản rau, củ, quả đúng cách
Bảo quản ở ngăn mát
Không rửa trước khi cho vào tủ (trừ khi sử dụng ngay)
Bọc giấy hoặc túi có lỗ thoáng
3. Cách bảo quản thịt, cá và hải sản
Chia nhỏ khẩu phần trước khi cấp đông
Bọc kín để tránh nhiễm mùi
Ghi ngày bảo quản
Thời gian bảo quản khuyến nghị:
Thịt tươi ngăn mát: 1–2 ngày
Thịt đông lạnh: 1–3 tháng
Cá, hải sản tươi: nên dùng trong 24 giờ
4. Cách bảo quản trứng và sữa
Đặt trứng trong khay chuyên dụng
Không rửa trứng trước khi bảo quản
Sữa đã mở nắp nên dùng trong thời gian ngắn
Bảo quản thực phẩm
5. Bảo quản thực phẩm sau khi nấu chín
Không để ngoài nhiệt độ phòng quá 2 giờ
Bảo quản trong hộp kín
Hâm nóng kỹ trước khi ăn
Không nên hâm nóng lại thực phẩm nhiều lần vì dễ sinh độc tố.
IV. Những sai lầm phổ biến khi chọn bảo quản thực phẩm và cách xử lý khi nghi ngờ thực phẩm không an toàn
1. Những sai lầm phổ biến khi chọn bảo quản thực phẩm
Ham rẻ, mua thực phẩm không rõ nguồn gốc
Mua quá nhiều dẫn đến để lâu
Để lẫn thực phẩm sống – chín
Không vệ sinh tủ lạnh thường xuyên
2. Cách xử lý khi nghi ngờ thực phẩm không an toàn
Không sử dụng tiếp
Tiêu hủy đúng cách
Nếu có dấu hiệu ngộ độc: ngừng ăn, theo dõi và đến cơ sở y tế khi cần
V. Kết luận
An toàn thực phẩm không bắt đầu từ bếp ăn tập thể hay nhà máy sản xuất, mà bắt đầu từ sự lựa chọn và thói quen của mỗi gia đình. Nắm vững cách chọn và bảo quản thực phẩm tươi an toàn chính là cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và những người thân yêu.
CTCP Viện Khoa Học Giáo Dục An Toàn Việt Nam CN Hưng Yên là đơn vị đầu tiên ký kết thỏa thuận hợp tác với Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai chương trình phòng chống tai nạn thương tích trẻ em từ cấp mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Safedu Hưng Yên có nhiều năm kinh nghiệm trong việc giảng dạy, huấn luyện thực hành phòng chống tai nạn thương tích trẻ em nhằm phóng tránh mọi nguy hiểm có thể xảy ra hàng ngày như tai nan đuối nước, bắt cóc, xâm hại tình dục, bạo lực học đường, tai nạn giao thông, tai nạn điện, hỏa hoạn, phòng chống ngộ độc, phòng chống động vật tấn công, phòng chống mà túy và các chất gây nghiện, sơ cấp cứu đúng cách.
