Đuối nước không ồn ào, không kêu cứu rõ ràng như nhiều người vẫn nghĩ. Chỉ trong vài phút ngắn ngủi, một tai nạn tưởng chừng đơn giản có thể cướp đi sinh mạng hoặc để lại di chứng nặng nề suốt đời. Hiểu đúng đuối nước là gì, nhận diện nguyên nhân và ý thức rõ hậu quả nguy hiểm chính là bước đầu tiên để mỗi người chủ động phòng tránh và bảo vệ bản thân, gia đình trước hiểm họa thầm lặng này.
I. Đuối nước – hiểm họa thầm lặng trong đời sống hằng ngày
Đuối nước là một trong những nguyên nhân gây tử vong do tai nạn không chủ ý phổ biến trên thế giới, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên. Tại nhiều quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam, đuối nước thường xuyên xảy ra ở sông, ao, hồ, kênh rạch, bể nước sinh hoạt, thậm chí ngay trong nhà tắm hoặc chậu nước.
Điều đáng lo ngại là đuối nước không phải lúc nào cũng xảy ra trong môi trường “nguy hiểm”. Nhiều trường hợp tai nạn xảy ra khi:
Trẻ em chơi gần nước mà không có người giám sát
Người lớn chủ quan khi tắm sông, suối, biển
Tai nạn sinh hoạt, trượt ngã vào khu vực chứa nước
Đuối nước được gọi là “hiểm họa thầm lặng” bởi quá trình diễn ra rất nhanh, ít tiếng động, dễ bị bỏ qua nếu người xung quanh không để ý. Chính sự chủ quan và thiếu hiểu biết đã khiến nhiều tai nạn thương tâm xảy ra.
Đuối nước ở trẻ em
II. Đuối nước là gì?
1. Khái niệm đuối nước theo góc nhìn y khoa
Đuối nước là tình trạng suy hô hấp do đường thở bị ngập trong nước hoặc chất lỏng, khiến cơ thể không nhận đủ oxy để duy trì các chức năng sống. Khi thiếu oxy, các cơ quan quan trọng – đặc biệt là não – sẽ nhanh chóng bị tổn thương.
2. Phân biệt đuối nước và suýt đuối nước
Đuối nước: nạn nhân tử vong do thiếu oxy kéo dài.
Suýt đuối nước: nạn nhân sống sót nhưng có thể để lại di chứng về hô hấp, thần kinh hoặc tâm lý.
Cả hai tình trạng này đều cực kỳ nguy hiểm và cần được xử lý y tế nghiêm túc, không nên chủ quan dù nạn nhân đã tỉnh táo trở lại.
3. Những hiểu lầm phổ biến về đuối nước
Nhiều người cho rằng:
Đuối nước luôn có la hét, vùng vẫy mạnh
Chỉ xảy ra ở sông, biển, ao hồ lớn
Biết bơi thì không thể bị đuối nước
Thực tế, đuối nước có thể xảy ra âm thầm, trong không gian nhỏ, và ngay cả với người biết bơi nếu gặp chuột rút, mệt đột ngột hoặc môi trường nước nguy hiểm.
III. Nguyên nhân gây đuối nước thường gặp
1. Đuối nước trong sinh hoạt và vui chơi
Nhiều tai nạn xảy ra trong các hoạt động quen thuộc:
Trẻ em chơi gần ao, hồ, kênh rạch
Tắm sông, tắm biển không có người giám sát
Trượt chân ngã xuống khu vực chứa nước
2. Đuối nước do thiếu kỹ năng bơi và an toàn nước
Không biết bơi hoặc biết bơi nhưng:
Không nắm vững kỹ năng an toàn dưới nước
Đánh giá sai độ sâu, dòng chảy
Không biết cách xử lý khi gặp sự cố đều làm tăng nguy cơ đuối nước.
3. Đuối nước do tai nạn giao thông đường thủy
Tai nạn thuyền, ghe, phà, đặc biệt khi:
Không mặc áo phao
Chở quá số người quy định
Thời tiết xấu
Là nguyên nhân gây nhiều vụ đuối nước nghiêm trọng.
3. Đuối nước do sự bất cẩn và chủ quan
Chỉ cần một phút lơ là của người lớn cũng có thể dẫn đến tai nạn cho trẻ:
Để trẻ chơi gần nước mà không giám sát
Không che chắn, đậy nắp bể nước, giếng nước
Chủ quan khi nghĩ “chỉ ra ngoài một chút”
4. Nhóm đối tượng có nguy cơ cao
Trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi
Người cao tuổi
Người không biết bơi
Người làm việc, sinh hoạt gần sông nước
Trẻ em có nguy cơ đuối nước cao nhất
IV. Dấu hiệu và diễn biến nguy hiểm của đuối nước
1. Dấu hiệu đuối nước dễ bị bỏ qua
Không giống như trên phim ảnh, người đuối nước thường:
Không kêu cứu được do thiếu hơi
Chỉ có những cử động yếu, ngắt quãng
Mặt tái, mắt hoảng loạn
Chính vì vậy, nhiều trường hợp đuối nước xảy ra ngay trước mắt người khác mà không ai nhận ra.
2. Đuối nước khô và nguy cơ tiềm ẩn
Đuối nước khô xảy ra khi nước không vào phổi nhiều nhưng gây co thắt đường thở, khiến nạn nhân khó thở sau khi đã rời khỏi nước. Tình trạng này có thể diễn biến nặng sau vài giờ, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được theo dõi y tế.
3. Diễn biến sinh lý khi cơ thể thiếu oxy
Khi thiếu oxy:
Não bắt đầu tổn thương sau 4–6 phút
Tim và các cơ quan suy giảm chức năng
Nguy cơ tử vong hoặc di chứng tăng nhanh theo thời gian
Đó là lý do vì sao đuối nước được xem là tình huống cấp cứu khẩn cấp tối cao.
V. Hậu quả nghiêm trọng của đuối nước đối với sức khỏe
1. Tử vong và tỷ lệ thương vong cao
Đuối nước là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do tai nạn ở trẻ em tại nhiều quốc gia. Nhiều ca tử vong xảy ra chỉ vì:
Không được phát hiện kịp thời
Không được sơ cứu đúng cách
2. Tổn thương não do thiếu oxy
Nạn nhân sống sót sau đuối nước vẫn có thể:
Giảm trí nhớ
Rối loạn vận động
Chậm phát triển trí tuệ (ở trẻ em)
3. Di chứng lâu dài về thể chất và tâm lý
Ngoài tổn thương não, đuối nước còn có thể gây:
Bệnh phổi mạn tính
Rối loạn tâm lý, sợ nước
Ám ảnh tinh thần kéo dài
4. Tác động đến gia đình và xã hội
Một tai nạn đuối nước không chỉ cướp đi sinh mạng hoặc sức khỏe của nạn nhân, mà còn để lại:
Nỗi đau tinh thần cho gia đình
Gánh nặng chăm sóc lâu dài
Hệ lụy xã hội khó bù đắp
Tập bơi cho trẻ
VI. Kết luận
Mỗi hành động phòng ngừa hôm nay có thể cứu một sinh mạng ngày mai. Nhận thức đúng về đuối nước chính là “lá chắn” quan trọng nhất để bảo vệ con người trước hiểm họa thầm lặng nhưng vô cùng nguy hiểm này.
CTCP Viện Khoa Học Giáo Dục An Toàn Việt Nam CN Hưng Yên là đơn vị đầu tiên ký kết thỏa thuận hợp tác với Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai chương trình phòng chống tai nạn thương tích trẻ em từ cấp mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Safedu Hưng Yên có nhiều năm kinh nghiệm trong việc giảng dạy, huấn luyện thực hành phòng chống tai nạn thương tích trẻ em nhằm phóng tránh mọi nguy hiểm có thể xảy ra hàng ngày như tai nan đuối nước, bắt cóc, xâm hại tình dục, bạo lực học đường, tai nạn giao thông, tai nạn điện, hỏa hoạn, phòng chống ngộ độc, phòng chống động vật tấn công, phòng chống mà túy và các chất gây nghiện, sơ cấp cứu đúng cách.
