Điện hiện diện trong mọi sinh hoạt thường ngày, nhưng chính sự quen thuộc đó lại khiến nhiều người chủ quan trước những rủi ro tiềm ẩn. Chỉ một thói quen sử dụng điện sai cách, một thiết bị hư hỏng hay môi trường ẩm ướt cũng có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng. Nhận diện rõ những yếu tố làm tăng nguy cơ tai nạn điện trong đời sống hàng ngày là bước quan trọng giúp mỗi người chủ động phòng ngừa, bảo vệ an toàn cho bản thân và gia đình.
I. Tai nạn điện
Điện năng đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống hằng ngày. Từ chiếu sáng, nấu nướng, sinh hoạt gia đình đến làm việc, học tập, gần như mọi hoạt động đều phụ thuộc vào điện. Chính sự quen thuộc này khiến nhiều người dần mất đi cảm giác cảnh giác, xem điện là điều hiển nhiên và an toàn tuyệt đối.
Thực tế cho thấy, tai nạn điện vẫn xảy ra thường xuyên trong đời sống hằng ngày, không chỉ tại các công trình hay môi trường lao động nguy hiểm mà ngay trong chính ngôi nhà của mỗi người. Đáng lo ngại hơn, phần lớn các vụ tai nạn điện đều xuất phát từ những yếu tố rất nhỏ, rất quen, nhưng bị bỏ qua trong thời gian dài.
Việc nhận diện rõ những yếu tố làm tăng nguy cơ tai nạn điện chính là bước đầu quan trọng giúp mỗi cá nhân chủ động phòng ngừa, bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.
Tai nạn điện trong lao động
II. Những nguy cơ xảy ra tai nạn điện
1. Không gian ẩm ướt và nguy cơ rò rỉ điện
Nước là yếu tố làm giảm điện trở của cơ thể người, khiến dòng điện dễ dàng đi qua hơn. Trong đời sống hằng ngày, nhiều khu vực thường xuyên ẩm ướt như:
Nhà tắm
Nhà bếp
Sân thượng, ban công
Khu vực giặt giũ
Việc lắp đặt hoặc sử dụng thiết bị điện trong những không gian này mà không có biện pháp cách điện phù hợp sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tai nạn điện.
2. Thời tiết mưa bão và môi trường ngập nước
Vào mùa mưa, tình trạng ngập nước, độ ẩm không khí cao, sét đánh và chập điện xảy ra phổ biến hơn. Dây điện ngoài trời, ổ cắm thấp hoặc thiết bị điện không được che chắn kỹ rất dễ trở thành nguồn nguy hiểm tiềm ẩn.
Nhiều tai nạn điện xảy ra khi người dân di chuyển, dọn dẹp hoặc sửa chữa thiết bị điện trong điều kiện mưa bão mà thiếu biện pháp an toàn.
3. Nhà ở xuống cấp, hệ thống điện cũ
Những ngôi nhà được xây dựng từ lâu, không được cải tạo hệ thống điện định kỳ thường gặp các vấn đề như:
Dây điện lão hóa, bong tróc lớp cách điện
Ổ cắm, công tắc lỏng lẻo
Hệ thống dây điện chồng chéo
Đây là những yếu tố âm thầm nhưng cực kỳ nguy hiểm, đặc biệt khi kết hợp với môi trường ẩm ướt hoặc sử dụng điện quá tải.
III. Thiết bị điện và hệ thống điện không đảm bảo an toàn
1. Dây điện, ổ cắm, phích cắm hư hỏng
Dây điện bị nứt, tróc vỏ, ổ cắm bị cháy xém hoặc phích cắm lỏng lẻo là những dấu hiệu cảnh báo rõ ràng về nguy cơ tai nạn điện. Tuy nhiên, nhiều người vẫn tiếp tục sử dụng vì cho rằng “chưa sao” hoặc “vẫn dùng được”.
Việc kéo dài thời gian sử dụng thiết bị điện hư hỏng làm tăng nguy cơ:
Rò rỉ điện
Chập cháy
Điện giật khi tiếp xúc
2. Thiết bị điện kém chất lượng, không rõ nguồn gốc
Thiết bị điện giá rẻ, không đạt tiêu chuẩn an toàn thường không có khả năng cách điện và chống rò điện tốt. Trong quá trình sử dụng, các thiết bị này dễ bị quá nhiệt, hỏng hóc hoặc gây chập điện, đặc biệt khi sử dụng trong thời gian dài.
3. Sử dụng thiết bị điện quá công suất
Việc cắm nhiều thiết bị điện vào cùng một ổ cắm hoặc sử dụng thiết bị có công suất lớn trên hệ thống điện yếu là nguyên nhân phổ biến dẫn đến quá tải. Quá tải điện không chỉ gây chập cháy mà còn làm giảm tuổi thọ của hệ thống điện và tăng nguy cơ tai nạn.
4. Thiếu thiết bị bảo vệ an toàn điện
Nhiều gia đình chưa lắp đặt các thiết bị bảo vệ cần thiết như:
Aptomat chống rò điện
Thiết bị ngắt mạch tự động
Ổ cắm có nắp bảo vệ
Sự thiếu vắng các thiết bị này khiến nguy cơ tai nạn điện không được kiểm soát kịp thời khi xảy ra sự cố.
Ổ cắm chập cháy
IV. Thói quen sử dụng điện sai cách
1. Chạm tay ướt vào thiết bị điện
Đây là thói quen cực kỳ nguy hiểm nhưng vẫn xảy ra phổ biến. Tay ướt làm giảm điện trở của da, khiến dòng điện dễ đi qua cơ thể hơn, làm tăng nguy cơ điện giật nghiêm trọng.
2. Sử dụng điện trong trạng thái thiếu tỉnh táo
Việc sử dụng thiết bị điện khi buồn ngủ, mệt mỏi hoặc mất tập trung làm giảm khả năng phản xạ và xử lý tình huống. Không ít tai nạn điện xảy ra do người dùng quên ngắt nguồn điện hoặc thao tác sai trong lúc thiếu tỉnh táo.
3. Tự ý sửa chữa điện khi không có chuyên môn
Nhiều người có thói quen tự sửa chữa ổ cắm, dây điện, thiết bị điện mà không có kiến thức hoặc dụng cụ bảo hộ cần thiết. Điều này tiềm ẩn nguy cơ tai nạn điện rất cao, đặc biệt khi không ngắt nguồn điện hoàn toàn.
4. Sử dụng thiết bị điện không đúng hướng dẫn
Mỗi thiết bị điện đều có hướng dẫn sử dụng và cảnh báo an toàn riêng. Việc bỏ qua hướng dẫn, sử dụng sai mục đích hoặc trong điều kiện không phù hợp đều có thể dẫn đến sự cố nguy hiểm.
V. Nguyên nhân làm tăng nguy cơ tai nạn điện
1. Thiếu kiến thức và kỹ năng an toàn điện
Nhiều tai nạn điện không phải do thiết bị hay môi trường, mà xuất phát từ việc người sử dụng thiếu kiến thức cơ bản về an toàn điện. Việc không hiểu rõ nguyên lý hoạt động của điện khiến con người dễ đưa ra những hành vi sai lầm.
2. Tâm lý chủ quan và xem nhẹ nguy hiểm
Sự quen thuộc với điện khiến nhiều người hình thành tâm lý chủ quan, cho rằng tai nạn điện “không xảy ra với mình”. Chính tâm lý này làm giảm cảnh giác và khiến nguy cơ tai nạn tăng lên theo thời gian.
3. Trẻ em và người cao tuổi
Trẻ em tò mò, hiếu động nhưng chưa có nhận thức đầy đủ về nguy hiểm của điện. Trong khi đó, người cao tuổi có thể bị hạn chế về phản xạ và khả năng xử lý tình huống. Đây là hai nhóm đối tượng cần được đặc biệt quan tâm trong việc đảm bảo an toàn điện.
4. Người lao động tiếp xúc điện thường xuyên
Những người làm việc trong môi trường liên quan đến điện nếu không được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và thiết bị bảo hộ sẽ có nguy cơ cao gặp tai nạn điện trong quá trình lao động.
Chủ quan trong lao động
VI. Kết luận
Tai nạn điện không phải là rủi ro ngẫu nhiên mà là kết quả của nhiều yếu tố tích tụ trong đời sống hằng ngày: từ môi trường sinh hoạt, thiết bị điện, thói quen sử dụng đến yếu tố con người. Phần lớn các vụ tai nạn điện hoàn toàn có thể phòng tránh nếu chúng ta nhận diện sớm và thay đổi hành vi kịp thời.
Việc nâng cao nhận thức về những yếu tố làm tăng nguy cơ tai nạn điện không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn góp phần xây dựng môi trường sống an toàn hơn cho gia đình và cộng đồng. An toàn điện bắt đầu từ sự hiểu biết và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong cuộc sống hằng ngày.
CTCP Viện Khoa Học Giáo Dục An Toàn Việt Nam CN Hưng Yên là đơn vị đầu tiên ký kết thỏa thuận hợp tác với Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai chương trình phòng chống tai nạn thương tích trẻ em từ cấp mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Safedu Hưng Yên có nhiều năm kinh nghiệm trong việc giảng dạy, huấn luyện thực hành phòng chống tai nạn thương tích trẻ em nhằm phóng tránh mọi nguy hiểm có thể xảy ra hàng ngày như tai nan đuối nước, bắt cóc, xâm hại tình dục, bạo lực học đường, tai nạn giao thông, tai nạn điện, hỏa hoạn, phòng chống ngộ độc, phòng chống động vật tấn công, phòng chống mà túy và các chất gây nghiện, sơ cấp cứu đúng cách.
